ประวัติพิพิธภัณฑ์ชีวิตพื้นบ้านหนองขาว (โดยสังเขป)

                เดิมอาคารพิพิธภัณฑ์เป็นอาคารเรียนสร้างเมื่อปี พ.ศ. ๒๔๗๙ โดยหลวงพ่อพยอม ต้นปี พ.ศ. ๒๕๔๑ ... ในตำบลหนองขาว อำเภอท่าม่วง จังหวัดกาญจนบุรี กำลังมีเรื่องราวที่ชาวหนองขาวทุกคนสนใจ นั่นคือจะจัดการอย่างไรกับอาคารเรียนเก่าสองชั้นที่สร้างขึ้นราว พ.ศ. ๒๔๗๙ ฝ่ายหนึ่งเห็นว่าควรทุบทิ้ง จะได้เพิ่มทัศนวิสัยอันดีให้แก่ซุ้มประตูวัดเพราะอาคารเรียนอยู่ชิดติดกันมาก และมีข่าวว่าวัยรุ่นเริ่มมาส้องสุมที่นี่ อีกฝ่ายหนึ่งที่อายุเลย ๔๐ ปีขึ้นไปยังเสียดาย คุณลุงคุณป้าวัยกว่าหกสิบยังจำภาพเมื่อครั้งยังเป็นนักเรียนตัวเล็กๆ ที่หลวงพ่อพยอม (พระครูโกวิทสุตคุณ) ได้เกณฑ์ให้ไปช่วยขนหินขนทรายจากวัดร้างมาใช้เป็นวัสดุสร้างอาคารได้แม่นยำ ในที่สุดก็ตกลงกันได้ว่าจะหาเงินมาทอดผ้าป่าอนุรักษ์อาคารเรียนเดิมไว้เมื่อปรับปรุงอาคารเสร็จให้กลับมาสวยสดงดงามแล้ว ก็ว่าจะทำ “ พิพิธภัณฑ์ ” 

                ปลายปี พ.ศ. ๒๕๔๗ จนถึงปัจจุบันนี้ พิพิธภัณฑ์บ้านหนองขาวผ่านร้อนผ่านหนาวมามากมายด้วยเป็นชุมชนใหญ่ ชาวหนองขาวทั้ง ๑๓ หมู่บ้าน นับหมื่นคนย่อมมีหลากความคิด ขณะเดียวกันยังมีหน่วยงานทั้งภาครัฐ และเอกชนแวะเวียนเข้ามาถามไถ่ช่วยเหลือสนับสนุน มีนักเรียน นักศึกษา นักท่องเที่ยว นักวิชาการ นักวิจัย สื่อมวลชน ฯลฯ จากทุกสารทิศมาเยี่ยมเยือน …

                ชาวหนองขาวหลายต่อหลายคนได้ออกไปดูงาน เข้าร่วมสัมมนา เป็นวิทยากรเล่าประสบการณ์การทำพิพิธภัณฑ์ … เรื่องราวต่างๆ ถูกถ่ายทอด เล่าขาน หนองขาวเริ่มเป็นที่รู้จักทั้งจากปากต่อปาก หนังสือพิมพ์ โทรทัศน์ … ไม่ว่าผ้าขาวม้าร้อยสี นั่งรถอีแต๋นชมหมู่บ้าน หรืองานวัฒนธรรมประเพณีตั้งแต่โกนจุก บวชนาค ทรงเจ้า แห่นางฟ้า สวดพระมาลัย ฯลฯ แม้กระทั่ง เพลงพื้นบ้าน หรือ “ หม้อยาย ” ผีบรรพบุรุษที่แขวนไว้ในห้องนอน ก็ไม่เป็นเรื่องแปลกสำหรับคนแปลกถิ่นอีกต่อไป แกนนำบางคนเสียชีวิตไปโดยไม่มีโอกาสได้ทันเห็น “ วันเปิดพิพิธภัณฑ์ ” ที่เฝ้าหวังมานาน เพราะกำหนดการเปิดนิทรรศการในอาคารพิพิธภัณฑ์ยังคงเลื่อนเลยต่อไป ด้วยว่าความสนใจของพิพิธภัณฑ์นี้ไม่ได้อยู่ที่สิ่งจัดแสดงในตัวอาคารเท่านั้น หากแต่สิ่งสำคัญคือแนวคิดหลักที่ รศ.ศรีศักร วัลลิโภดม เคยให้ไว้ว่า “ ทั้งหมู่บ้านเป็นพิพิธภัณฑ์ ” ดังนั้นการเรียนรู้ ศึกษาค้นคว้า และปรับปรุงสิ่งต่างๆ ก็ยังคงดำเนินอยู่ และไม่มีวันจบ!

ต้องขอขอบพระคุณศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร และมูลนิธิเล็ก-ประไพ วิริยะพันธุ์ ที่ได้มาช่วยชุมชนในเรื่องในการจัดวางแผนหัวข้อการนำเสนอ และการลงทะเบียนสิ่งของที่มีอยู่เพื่อเป็นการนำเสนอให้กับประชาชนได้ทราบถึงรายละเอียดสิ่งของที่เป็นของเก่าแก่

หมายเหตุ ต้องการทราบรายละเอียดของแต่ละห้องติดต่อโดยตรงที่ 081-8246612 (พระครูถาวรกาญจนนิมิต)