บันทึกจากท้องถิ่น : ลอยกระทงวัดจันเสน ชีวิตที่เคลื่อนไหวในพิพิธภัณฑ์ชีวิต

หลวงพ่อนาค พระพุทธรูปของชาวจันเสน ในวันลอยกระทงทางวัดจะนำออกมาให้ประชาชนได้บูชาและปิดทอง

ในอดีตเมื่อราว ๓๐-๔๐ ปีก่อน งานลอยกระทงของวัดจันเสนถือได้ว่าเป็นงานใหญ่ประจำปี จะมีผู้คนหลั่งไหลมาเที่ยวกันมาก ทั้งชาวบ้านในอำเภอตาคลีเองและอำเภอใกล้เคียงในแถบจังหวัดนครสวรรค์ รวมไปถึงชาวบ้านจากจังหวัดลพบุรีและสิงห์บุรี การเดินทางในสมัยนั้นถ้าไม่เดินเท้ากันมาก็ต้องอาศัยรถไฟซึ่งโดยสารกันมาจนเต็มขบวน บางครั้งถึงกับต้องนั่งไปกันบนหลังคารถไฟ

งานลอยกระทงจะเริ่มโหมโรงกันตั้งแต่ตอนบ่ายทันทีที่ชาวบ้านเดินทางมาถึง ภายในงานก็จะมีการอัญเชิญหลวงพ่อนาค ซึ่งเป็นที่เคารพนับถือของชาวบ้านในละแวกนี้ออกมาให้ประชาชนได้กราบไหว้บูชาและร่วมกันปิดทองเพื่อความเป็นสิริมงคล นอกจากนี้สิ่งที่จะขาดไม่ได้สำหรับงานวัดก็คือการละเล่น มหรสพต่างๆ เช่น ยิงปืน , ลิเก , หนังกลางแปลง การออกร้านต่างๆ ซึ่งมีตลอดทั้งคืน เนื่องจากการเดินทางในสมัยนั้นต้องอาศัยทางรถไฟเพียงอย่างเดียว การที่จะเดินทางกลับบ้านในยามค่ำคืนจึงเป็นเรื่องที่อันตรายและลำบากมาก ทางวัดจึงต้องจัดเตรียมการละเล่นและมหรสพต่างๆ ไว้อยู่เป็นเพื่อนชาวบ้านจนถึงเช้า ชาวบ้านก็จะอยู่เที่ยวงานกันจนเช้ารอขบวนรถไฟอันยาวเหยียดไปส่งบ้าน

ปัจจุบันนี้ ทางวัดจันเสนก็ยังคงจัดงานลอยกระทงเป็นประจำอยู่ทุกปี แต่เมื่อการเดินทางสัญจรไปมาสะดวกและปลอดภัยมากขึ้น ชาวบ้านมีรถยนต์ใช้เอง จึงมีทางเลือกมากขึ้นกว่าการโดยสารรถไฟซึ่งเป็นพระเอกในการเดินทางมาแต่ครั้งอดีต เดี๋ยวนี้กว่างานจะเริ่มก็เย็นย่ำค่ำแล้ว แต่การออกร้านต่างๆ และมหรสพก็ยังมีอยู่เช่นกัน นอกจากนี้ก็มีการประกวดหนูน้อยนพมาศ การแสดงจากชาวบ้านที่มารอกันตั้งแต่หัวค่ำ และวงดนตรีที่เล่นโดยนักเรียนจา ก โรงเรียนวัดจันเสนเอ็งสุวรรณอนุสรณ์ มีการประกวดกระทงตั้งแต่ประเภทความคิดสร้างสรรค์และสวยงาม

หลวงพ่อโอดเดินนำขบวน เพื่อลอยกระทงเที่ยงคืนที่บึงจันเสน

ส่วนกระทงที่จะนำมาลอยนั้นถ้าใครไม่ได้เตรียมมาเองก็สามารถหาซื้อได้ภายในงาน ซึ่งชาวบ้านได้ร่วมกับครูและนักเรียนจากโรงเรียนวัดจันเสนและโรงเรียนจันเสนเอ็งสุวรรณอนุสรณ์ช่วยกันประดิษฐ์ขึ้นจากวัสดุธรรมชาติ รายได้ที่ได้จากการขายกระทงก็นำเข้าวัดทุกบาททุกสตางค์ แต่ถ้าใครไม่อยากเสียเงินซื้อกระทงจะรอกระทงที่เด็กๆ คอยเก็บจากบึงที่มีคนลอยตั้งแต่หัววันแล้เอามาวางไว้บนศาลาให้เลือกซ่อมและตกแต่งใหม่ ปักดอกไม้ธูปเทียนใหม่เอาเอง ก็เป็นการหมุนเวียนกลับมาใช้ที่เข้าทีดีเหมือนกัน

จุดเด่นของประเพณีการลอยกระทงของวัดจันเสนก็คือ จะมีขบวนแตรวงและบรรดานักรำวงทั้งชายและหญิงที่มาช่วยงานวัดด้วยศรัทธาแห่นำหน้าผู้ที่จะมาลอยกระทงจากร้านขายกระทงหน้าศาลาวัดไปยังศาลาท่าน้ำริมบึงจันเสน โดยผลัดเปลี่ยนหมุนเวียนกัน ๓ วง ตลอดจนถึงเที่ยงคืน ซึ่งถือเป็นรอบสุดท้าย รอบนี้จัดว่าพิเศษสุดเพราะท่านเจ้าอาวาสและพระภิกษุที่จำพรรษาอยู่ที่วัดจันเสนจะร่วมลอยกระทงกับชาวบ้านด้วย ชาวบ้านส่วนใหญ่ก็ตั้งใจจะรอลอยกระทงพร้อมพระภิกษุในรอบนี้ อีกทั้งยังมีความเชื่อว่าตอนเที่ยงคืนของวันเพ็ญเดือน ๑๒ นั้นน้ำในบึงจะกลายเป็นน้ำศักดิ์สิทธิ์ เสี้ยววินาทีก่อนเปลี่ยนเข้าสู่วันใหม่จึงเต็มไปด้วยสีสันและความสนุกสนาน

หลังจากการลอยกระทงเที่ยงคืนผ่านพ้นไป ชาวบ้านก็เริ่มทยอยกันกลับโดยที่ไม่ต้องให้ถึงเช้าเหมือนอย่างในอดีต ร้านค้าต่างๆ ที่นำสินค้ามาวางขายก็เริ่มเก็บร้านเช่นกัน แต่การแสดงลิเกและการฉายหนังกลางแปลงก็ยังได้รับความสนใจจากชาวบ้านที่นั่งดูกันจนล่วงเข้าสู่วันใหม่