หน้าหลัก
เกี่ยวกับมูลนิธิ
วันเล็ก-ประไพ รำลึก
ติดต่อเรา
"พระนครชวนชม" จากกิจกรรมพระนคร ๑๐๑ ครั้งที่ ๓ : ความสำคัญของป้อมค่ายคูประตูเมือง (๑)
บทความโดย จารุวรรณ ด้วงคำจันทร์, สุรชาญ อุ่มลำยอง
เรียบเรียงเมื่อ 26 เม.ย. 2560, 13:05 น.
เข้าชมแล้ว 4889 ครั้ง

"พระนครชวนชม" เป็นกิจกรรมการเรียนรู้ในเชิงปฏิบัติการ(วันที่สอง) โดยการนำกลุ่มผู้เข้าร่วมกิจกรรม "พระนคร ๑๐๑" เข้าไปสัมผัสในพื้นที่จริงสอดรับกับความรู้ความเข้าใจในภาคทฤษฎี "การเดิน" คือหนึ่งในกระบวนการศึกษาที่ทางมูลนิธิฯ ได้ใช้ในการศึกษาเรื่องราวของกรุงเทพฯ จึงเห็นว่าวิธีการดังกล่าวจะทำให้เกิดการเรียนรู้ได้มากขึ้น

 

"พระนครชวนชม" จากกิจกรรม พระนคร ๑๐๑ ครั้งที่ ๓ ความสำคัญของป้อมค่ายคูประตูเมือง ตอนที่ ๑

 

"พระนครชวนชม" จากกิจกรรม พระนคร ๑๐๑ ครั้งที่ ๓ ความสำคัญของป้อมค่ายคูประตูเมือง ตอนที่ ๒

 

"พระนครชวนชม" จากกิจกรรม พระนคร ๑๐๑ ครั้งที่ ๓ ความสำคัญของป้อมค่ายคูประตูเมือง ตอนที่ ๓

 

 

สำหรับกิจกรรม "พระนคร ๑๐๑" ครั้งที่ ๓ ในวันของ "พระนครชวนชม" นี้ เริ่ม ณ บริเวณสวนในป้อมมหากาฬ เป็นการตั้งวงคุยทำความเข้าใจกับความเป็นชุมชนชานพระนครเริ่มจากการขุดคลองในสมัยรัชกาลที่ ๑ มีการขุดคลองคูโดยรอบเพื่อเป็นการคมนาคม ชุมชนแถบนี้ข้างนอกกำแพงพระนครนั้นถูกเรียกว่า "ชุมชนชานพระนคร" หรือ "ชานกำแพงพระนคร" แถบนี้มีทั้งตลาดผลไม้ ทั้งชุมชน เป็นเรื่องปกติที่ผู้คนสร้างบ้านเรือนแถบชานพระนคร ซึ่งระบบนี้มีมาตั้งแต่สมัยอยุธยา ติดกำแพงบ้าง ติดป้อมบ้าง ปัจจุบันนี้เหลือป้อมเพียง ๒ แห่งเท่านั้นในเกาะรัตนโกสินทร์ คือป้อมพระสุเมรุและป้อมมหากาฬ สาเหตุคือในสมัยรัชกาลที่ ๕ มีการรื้อป้อมกำแพงออกเพื่อสร้างถนน ขยายตัวเมือง อีกส่วนหนึ่งคือพังลงมาไม่นานนี้ในสมัยรัชกาลที่ ๗

 

ส่วนเรื่องของคลองท่อคือ คลองขุดระบายน้ำ เดิมอยุธยามีคลองแบบนี้จำนวนมากแต่พังลงไปหมด เมื่อก่อนใช้ในการชลประทาน และการคมนาคม การขุดคลองผดุงกรุงเกษมเกิดขึ้นในสมัยรัชกาลที่ ๔ การก่อสร้างเมืองสอดรับเกี่ยวกับยุทธศาสตร์ คลองเล็กๆ ย่อยๆ นั้น พอเสร็จหน้าสงครามแล้วเปิ ดพื้นที่ให้เป็นแหล่งเศรษฐกิจ เกษตรกรรม พร้อมทั้งยังร่วมพูดคุยกับ คุณธวัชชัย วรมหาคุณ หรือ “พี่กบ” ประธานชุมชนป้อมมหากาฬ เกี่ยวกับชุมชนย่านเก่าในของกรุงเทพฯ และบริเวณ โดยรอบป้อมมหากาฬ พี่กบเล่าว่า “ใครมาอยู่แถบนี้ต้องมาไหว้พ่อปู่ป้อม มหากาฬ ให้ปกป้องคุ้มครอง ภายในป้อมมหากาฬมีศาลปู่ตา และบ่อน้ำบาดาล ไว้สำหรับทหารเวรที่ประจำอยู่หนีข้าศึกในเวลาจวนตัว ภายหลังมีนักวิชาการให้ความเห็นว่า บ่อน้ำมีไว้เพื่อดับไฟ เพราะในป้อมเป็นที่สำหรับเก็บดินปืน เผื่อไฟไหม้ แต่ปัจจุบันนี้ไม่มีบ่อน้ำบาดาลและศาลพ่อปู่ เพราะรัฐบาลได้เอาสถูปมาสร้างทับไว้หมด เดือนเมษายนของทุกปีจะมีประเพณีของชาวป้อมมหากาฬ คือพิธีกรรมสมาพ่อปู่

 

"พระนครชวนชม" จากกิจกรรม พระนคร ๑๐๑ ครั้งที่ ๓ ความสำคัญของป้อมค่ายคูประตูเมือง ตอนที่ ๔

 

"พระนครชวนชม" จากกิจกรรม พระนคร ๑๐๑ ครั้งที่ ๓ ความสำคัญของป้อมค่ายคูประตูเมือง ตอนที่ ๕

 

"พระนครชวนชม" จากกิจกรรม พระนคร ๑๐๑ ครั้งที่ ๓ ความสำคัญของป้อมค่ายคูประตูเมือง ตอนที่ ๖

 

"พระนครชวนชม" จากกิจกรรม พระนคร ๑๐๑ ครั้งที่ ๓ ความสำคัญของป้อมค่ายคูประตูเมือง ตอนที่ ๗

 

"พระนครชวนชม" จากกิจกรรม พระนคร ๑๐๑ ครั้งที่ ๓ ความสำคัญของป้อมค่ายคูประตูเมือง ตอนที่ ๘

 

รวมถึงแนะนำกิจกรรมของทางชุมชนที่ได้จัดพื้นที่เป็นแหล่งเรียนรู้เกี่ยวกับประวัติศาสตร์ จัดแสดงข้าวของเครื่องใช้ต่างๆ ที่เคยใช้ในอดีตเช่น เครื่องมือของการผลิตเครื่องดนตรีไทยซึ่งบอกเล่าความสัมพันธ์ของบ้านดนตรีในยุครุ่งเรืองของพระนคร การชมบ้านเก่าตรอกพระยาเพ็ชรปาณี และเรื่องราวของย่านมหรสพที่ได้รับความนิยม.

 

 

อัพเดทล่าสุด 11 ก.ค. 2560, 13:05 น.
บทความในหมวด
ที่ตั้งมูลนิธิ ๓๙๗ ถนนพระสุเมรุ แขวงบวรนิเวศ เขตพระนคร กรุงเทพฯ ๑๐๒๐๐
โทรศัพท์ ๐-๒๒๘๑-๑๙๘๘ , ๐-๒๒๘๐-๓๓๔๐ โทรสาร ๐-๒๒๘๐-๓๓๔๐
อีเมล์ Vlekprapaifoundation@gmail.com
                    
Copyright © 2011 lek-prapai.org | All rights reserved.