หน้าหลัก
เกี่ยวกับมูลนิธิ
วันเล็ก-ประไพ รำลึก
ติดต่อเรา
ร่อนทอง / เล่นแร่แปรธาตุ ที่คลองวัดราชนัดดา
บทความโดย วลัยลักษณ์ ทรงศิริ
เรียบเรียงเมื่อ 29 เม.ย. 2559, 13:50 น.
เข้าชมแล้ว 918 ครั้ง

 

โคลงบทแรกอันโด่งดังในนิราศสุพรรณของสุนทรภู่ที่อ่านเมื่อใดก็ได้บรรยากาศย่ำรุ่งอันฉ่ำชื่น ดาวดาดฟ้าและลมหนาว

 

เดือนช่วงดวงเด่นฟ้า          ดาดาว

จรูญจรัดรัศมีพราว            พร่างพร้อย

ยามดึกนึกหนาวหนาว       เขนยแนบ  แอบเอย

เย็นฉ่ำน้ำค้างย้อย            เยือกฟ้าพาหนาวฯ

 

 

สุนทรภู่จำพรรษาอยู่ที่วัดเทพธิดา ฝั่งใต้คลองวัดราชนัดดา ที่ปากคลองผ่านบ้านรัดประคดไปออกคลองโอ่งอ่างเยื้องวัดสระเกศ เมื่อเดินทางไปออกแม่น้ำเจ้าพระยาก็ใช้เส้นทางคลองโอ่งอ่าง ผ่านวัดเลียบหรือวัดราชบูรณะและวัดเชิงเลนหรือวัดบพิตรพิมุขฯ แล้วออกปากคลองเข้าแม่น้ำเจ้าพระยาเยื้องกับวัดแจ้งหรือวัดอรุณราชวราราม

 

การไปเที่ยวสุพรรณเพื่อไปหายาอายุวัฒนะ ก็ลัดเลาะไปออกที่แม่น้ำสุพรรณหรือแม่น้ำท่าจีน เมื่อถึงแถวๆ  "สามชุก" เลี้ยวเข้าต้นน้ำสุพรรณเส้นใหญ่คือ "ลำกระเสียว" ที่เป็นสายหลักจากต้นน้ำในเทือกเขาตะนาวศรี แถวนี้ยังพรรณนาถึงปลาหลากพันธุ์ นก และสัตว์ป่ารวมทั้งพงไพรงดงาม

 

สุนทรภู่อยากลองวิชา การเล่นแร่แปรธาตุเป็นเรื่องปกติในยุคนั้น

 

 

ในคลองวัดราชนัดดา คุณพิเชษฐ์ ปัทมินทร คนเก่าย่านบ้านหลังวัดราชนัดดาเล่าว่า ตรงคลองบริเวณนี้จนถึงปากคลองเป็นพื้นที่ให้คนลงร่อนทอง กล่าวกันว่าคลองวัดราชนัดดามีทรัพย์ในน้ำ ก็น่าแปลกคนร่อนทองก็มักจะพบแร่ทอง น้าเชษฐ์ยังเคยลงร่อนแล้วก็ได้เสียด้วย การร่อนทองในคลองวัดราชนัดดาใช้วิธีร่อนแบบโบราณแล้วใช้ปรอทดึงทองออกมาหลอม จนกลายเป็นอาชีพทำในภายหลัง เมื่อไม่มีคนลงร่อนทองและกั้นประตูน้ำ ทำน้ำเสียน้ำไม่ไหลเสียหมดแล้ว คนร่อนทองที่อยู่บ้านริมคลองทั้งฝั่งวัดราชนัดดาและฝั่งวัดเทพธิดา ก็เปลี่ยนไปเป็นหลอมฝุ่นผงทองจากการไปเหมาร้านทองบ้าง ตามที่รับทำทองรูปพรรณบ้าง แล้วเอามาหลอมจนกลายเป็นเนื้อทองอีกที

 

 

กรรมวิธียุ่งยากเพราะได้จากน้ำจากฝุ่นที่เก็บๆ กันไว้ และเคยมีราคาไม่น้อย เวลาเราเดินไปบางบ้านก็ยังมีเตาหลอม เบ้าหลอมอยู่บ้างในทุกวันนี้

 

ย่านคลองวัดราชนัดดาและการเล่นแร่แปรธาตุของสุนทรภู่ ทิ้งร่องรอยไว้ให้พวกเราอยู่บ้าง แต่ติดที่ภาพของการเดินทางอันน่าพิสมัยของสุนทรภู่ในเวลาย่ำรุ่งและสดชื่นและกระแสน้ำไหลในคลองที่พาเอาเศษผงแร่ทองตามมาด้วยนั้นเห็นภาพในปัจจุบันเท่าไหร่ก็ทำเอาอึ้ง ...เพราะนึกภาพไม่ออกเอาเลย 

 

ที่มา : จากเพจ facebook สร้างประวัติศาสตร์สังคมย่านเมืองเก่ากรุงเทพฯ วันที่ ๒๐ ก.ค. ๒๕๕๘

 

อัพเดทล่าสุด 23 ก.พ. 2560, 13:50 น.
บทความในหมวด
ที่ตั้งมูลนิธิ ๓๙๗ ถนนพระสุเมรุ แขวงบวรนิเวศ เขตพระนคร กรุงเทพฯ ๑๐๒๐๐
โทรศัพท์ ๐-๒๒๘๑-๑๙๘๘ , ๐-๒๒๘๐-๓๓๔๐ โทรสาร ๐-๒๒๘๐-๓๓๔๐
อีเมล์ Vlekprapaifoundation@gmail.com
                    
Copyright © 2011 lek-prapai.org | All rights reserved.