หน้าหลัก
เกี่ยวกับมูลนิธิ
วันเล็ก-ประไพ รำลึก
ติดต่อเรา
เฮือนหิน ปราสาทหินริมน้ำโขงประเทศลาว
บทความโดย วลัยลักษณ์ ทรงศิริ
เรียบเรียงเมื่อ 4 พ.ย. 2558
เข้าชมแล้ว 3426 ครั้ง
ปราสาทหินทรายขนาดใหญ่เป็นอาคารหลังเดียว มีมุขด้านหน้า
แผนที่แสดงที่ตั้งของเฮือนหิน เมืองไชพูทอง แขวงสะหวันนะเขต สาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชนลาว อยู่ริมแม่น้ำโขงฝั่งตรงข้ามกับอำเภอชานุมาณ จังหวัดอำนาจเจริญ
ข้ามแม่น้ำโขงฝั่งตรงข้ามคืออำเภอชานุมาณ
ตัวปราสาทหันหลังให้แม่น้ำโขงหันหน้าไปทางทิศตะวันออก
มีประตูทางเข้าด้านข้างทั้งด้านทิศเหนือและใต้
ปราสาทแห่งนี้ไม่พบว่ามีชิ้นส่วนประดับสถาปัตยกรรมที่เหลืออยู่หรืออาจจะยังไม่ได้ทำขึ้น
เสาประดับหน้าต่างยังเป็นแผ่นหินที่ไม่ได้แกะสลักลวดลาย ปกติมักจะสลักเป็นลูกมะหวด
แท่นฐานสำหรับวางรูปเคารพ ยังตกอยู่ภายในอาคาร
แนวอาคารมุขด้านหน้าที่หักพังไปค่อนข้างมาก
กรอบประตูผ่านจากอาคารมุขด้านหน้าเข้าสู่ปรางค์ประธาน
ประตูด้านหลังของปรางค์ประธาน
ชิ้นส่วนกลีบขนุนรูปเทวดาที่เป็นลายตกแต่งประดับอาคารที่ยังคงมีอยู่ไม่มากนัก
ชิ้นส่วนประดับสถาปัตยกรรมที่ถูกชาวบ้านในปัจจุบันปรับให้เป็นพระพุทธรูป
การประดับอาคาร ส่วนของกลีบขนุนรูปเศียรนาคที่ยังคงพบอยู่มากกว่าสิบชิ้นและเป็นหลักฐานสำคัญในการกำหนดอายุคร่าวๆ
นาคที่มีรูปแบบทั้งไม่ใช่ในระยะหลังช่วงนครวัดลงมาและก็ไม่เหมือนรูปแบบบาปวนที่มักพบในประเทศไทย

“เฮือนหิน”   ตั้งอยู่ริมน้ำโขงบริเวณเมืองไชพูทอง แขวงสะหวันนะเขต สาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชนลาว ตรงกับอำเภอชานุมาน จังหวัดอำนาจเจริญ ประเทศไทย ปราสาทแห่งนี้มีลักษณะทางศิลปะสถาปัตยกรรมอิทธิพลกัมพูชาที่ยังกำหนดอายุไม่ชัดเจนนัก แต่อาจจะมีรูปแบบศิลปะก่อนแบบนครวัด (ประมาณพุทธศตวรรษที่ ๑๗) เล็กน้อยจากการเปรียบเทียบรูปแบบของเศียรนาคที่ตกอยู่ที่ตัวปราสาท  

ปราสาทหันหน้าไปทางทิศตะวันออก หันหลังให้กับแม่น้ำโขงและมีสระน้ำขนาดย่อมๆ อยู่ทางด้านหน้า สร้างบนฐานขนาดใหญ่หลังเดียวและมีอาคารด้านหน้าซึ่งยังพบแท่นฐานสำหรับตั้งเทวรูปปรากฎอยู่ด้านในอาคาร พบเสาประดับกรอบประตู เศียรนาคที่บริเวณทางขึ้นทั้งสี่ด้าน รูปแบบเศียรนาคไม่เหมือนแบบนาคแบบนครวัดเสียทีเดียว แต่ก็ไม่ใช่นาคหัวโล้นแบบศิลปะบาปวนอีกเช่นกัน

ปราสาท “เฮือนหิน” อยู่ริมแม่โขง มีห้วยกะหยองและห้วยถอบไหลขนาบชุมชนด้านทิศเหนือทิศใต้ตามลำดับ โดยห้วยทั้งสองนี้จะไหลไปทางทิศตะวันตกออกแม่น้ำโขง และอยู่ในเส้นทางบกโบราณที่สามารถติดต่อไปทางเวียดนามตอนกลางและจากแม่น้ำโขงสู่คอนพะเพ็งสู่สตึรงเตรงและที่ราบเขมรต่ำได้

อาจารย์ศรีศักร วัลลิโภดมเสนอว่า ปราสาทหรือเทวสถานฮินดูที่ตั้งอยู่ในบริเวณขอบข่ายของวัฒนธรรม “ศรีโคตรบูร” อันเป็นกลุ่มเจนละบก ในช่วงประมาณพุทธศตวรรษที่ ๑๔ - ๑๘ น่าจะเป็นการสร้างปราสาทบนเส้นทางทัพที่พระเจ้าสุริยวรมันที่ ๒ แห่งอาณาจักรพระนครทรงใช้เพื่อโจมตีอาณาจักรจามปา

ในปัจจุบันผู้คนท้องถิ่นได้ดัดแปลงปราสาทแห่งนี้ให้เป็นวัดในพระพุทธศาสนา โดยได้สร้างอาคารเพิ่มเติมเช่นศาลาการเปรียญและกุฏิสงฆ์ สภาพแวดล้อมของปราสาทยังคงร่มรื่นด้วยไม้ใหญ่ที่ขึ้นมาตามธรรมชาติ

และปราสาทเฮือนหินนี้ยังไม่ปรากฏเป็นหลักฐานข้อมูลบันทึกไว้แพร่หลายแต่อย่างใด

วลัยลักษณ์  ทรงศิริ : ภาพและเรื่อง

 

บทความในหมวด
ที่ตั้งมูลนิธิ ๓๙๗ ถนนพระสุเมรุ แขวงบวรนิเวศ เขตพระนคร กรุงเทพฯ ๑๐๒๐๐
โทรศัพท์ ๐-๒๒๘๑-๑๙๘๘ , ๐-๒๒๘๐-๓๓๔๐ โทรสาร ๐-๒๒๘๐-๓๓๔๐
อีเมล์ Vlekprapaifoundation@gmail.com
                    
Copyright © 2011 lek-prapai.org | All rights reserved.