หน้าหลัก
เกี่ยวกับมูลนิธิ
วันเล็ก-ประไพ รำลึก
ติดต่อเรา
 
ความสัมพันธ์ของสำนักดนตรีบ้านบางลำพู บ้านตรอกบวรรังษี และตรอกพระยาเพชรป้อมมหากาฬ

พระยาเพ็ชรปาณี ริเริ่มลิเกทรงเครื่องกำลังดังข้างกำแพงป้อมมหากาฬ ปู่อุทัยชอบไปเที่ยวดูหาความรู้เพลงใหม่ๆ ของปี่พาทย์เมืองกรุงที่นั่น ทำให้รู้จักกับนักปี่พาทย์เจ้าถิ่นชื่อนายขำ เก่งทางตีเครื่องหนัง พูดคุยถูกคอแลกเปลี่ยนความรู้ระหว่างกันบ่อยครั้งเรื่อยไปถึงร่วมวงก๊งเหล้ากับนักปี่พาทย์คนอื่นอีกยามแดดร่มลงตกพาให้รู้จักกับครูปี่พาทย์คนสำคัญต่อมาอีกหลายท่าน

ต่อมา ครูขำ นำเด็กชายทองต่อ บุตรชายมาฝากเรียนปี่พาทย์กับปู่อุทัย แต่เนื่องจากบ้านแพที่ท่าเตียนคับแคบและมีศิษย์มาต่อเพลงหลายคน ครูอุทัยจึงส่งต่อให้ครูปริกผู้น้องชายซึ่งมีฝีมือความรู้ไล่เรียงกันช่วยเป็นครูสอนแทนเรียนคู่กับครูพลบผู้บุตรของครูปริกเอง และมีส่วนทำให้ปู่อุทัยคิดขยับขยายที่อยู่ ย้ายขึ้นมาเช่าห้องแถวไม้ชั้นเดียวที่ถนนข้าวสารข้างบ้านพระยาอาทรฯ

เข้าใจพื้นที่และชุมชนคนกรุงเทพฯ..จากคำบอกเล่า “พระนคร ๑๐๑”

เมื่อวันที่ ๑๖-๑๗ กันยายน พ.ศ. ๒๕๕๙ มูลนิธิเล็ก-ประไพ วิริยะพันธุ์ ได้จัดโครงการอบรมเชิงปฏิบัติการ (workshop) โดยใช้ชื่อกิจกรรมว่า “พระนคร ๑๐๑” ซึ่งเป็นการต่อยอดจากการวิจัยประวัติศาสตร์สังคมกรุงเทพฯ โครงการ “พระนคร ๑๐๑” มีวิทยากรทั้งจากมูลนิธิเล็ก - ประไพ วิริยะพันธุ์ คือคุณวลัยลักษณ์ ทรงศิริและวิทยากรซึ่งเป็นคนในพื้นที่ ดังนี้ คุณอรศรี ศิลปี ประธานประชาคมเครือข่ายบางลำพู ,คุณโอภาส มิตรมานะ ปราชญ์ชุมชนมัสยิดจักรพงษ์ , คุณพจนา ดุริยพันธุ์ บุตรชายของครูเหนี่ยว ดุริยพันธุ์ นักร้องขับเสภาชั้นครูแห่งกรุงรัตนโกสินทร์,คุณละออศรี (รัชตะศิลปิน) พิพิธภัณฑ์ ตัวแทนของพื้นที่ "บ้านพาน" ซึ่งเป็นผู้ที่เติบโตอยู่ในตระกูลช่างเครื่องเงินที่ทำพาน , คุณสรินยา สุทดิศและคุณกฤษณา แสงไชย ผู้ที่หันมาฟื้นฟูอาชีพตีบาตรที่บ้านบาตร

บ้านญวนสามเสน บ้านเขมร และมิตรคาม ผลกระทบจากโครงการสร้างทางเลียบแม่น้ำเจ้าพระยา

เมื่อมีการจ้าง สจล. หรือสถาบันเทคโนโลยีพระจอมเกล้าเจ้าคุณทหารลาดกระบังและมหาวิทยาลัยขอนแก่นศึกษาและออกแบบทางเลียบแม่น้ำเจ้าพระยา โดยเจ้าของโครงการคือ “กรุงเทพมหานคร” ระยะแรก ๑๔ กิโลเมตร และไม่กี่วันที่ผ่านมามีการเปิดเผยแผนงาน ๑๒ แผน ทำให้เห็นภาพวาดว่าเดินตาม TOR ที่ออกแบบการสร้างทางเลียบริมแม่น้ำจริงๆ ไม่ใช่ทางเดิน ไม่ใช่ทางจักรยาน และไม่ใช่การสร้างทางเดินลำลองแต่เป็นการใช้โครงการแบบการตอกเสาลงในแม่น้ำอย่างค่อนข้างแน่นอนแล้ว

ต่างจากการประชาสัมพันธ์ของโครงการที่ผ่านมาที่ออกมาอ้างว่าได้ทยอยออกแบบโครงการพัฒนาริมฝั่งแม่น้ำเจ้าพระยา (Chao Phraya for All) ให้รองรับอนาคตของการสืบสานวัฒนธรรม คุณภาพชีวิต สังคมชุมชน และเศรษฐกิจ โดยการทำกระบวนการประชุมกับชาวบ้านหลายชุมชนและหลายครั้ง อ้างอิงถึงการศึกษาทั้งด้านวัฒนธรรม ประวัติศาสตร์ วิถีชีวิต และทำให้เห็นไปในทิศทางว่าชาวบ้านยินดีกับการก่อสร้างในโครงการนี้

ส่วนการศึกษาผลกระทบด้านต่างๆ โดยเฉพาะผลกระทบด้านสิ่งแวดล้อมนั้นไม่มีปรากฏอย่างชัดเจน นอกจากการอ้างว่าจะมีการปลูกพืชพันธุ์ไม้ป่าชายเลนอยู่บ้าง ส่วนเรื่องการกัดเซาะชายตลิ่งและผลกระทบจากน้ำขึ้นลงจากเขื่อนหรือกรณีน้ำท่วมที่ต้องปล่อยน้ำจากเขื่อนต้นน้ำต่างๆ ที่สร้างผลกระทบอย่างมากในปลายปีที่ผ่านมานั้นไม่มีการกล่าวถึงแต่อย่างใด

ฟัง "พจนา ดุริยพันธุ์" เล่าบ้านดนตรีดุริยประณีตแห่งบางลำพู

บ้านดนตรี “ดุริยประณีต” ตั้งอยู่ใกล้กับวัดสังเวชวิศยาราม เดิมหน้าบ้านเป็นลำคลองเก่ามาก่อนสร้างกรุงเทพฯ ภายหลังถูกถมทำเป็นถนนลำพู หรือ สามเสน ๑ ในปัจจุบัน  วัดบางลำพู (วัดสังเวชวิศยาราม) แต่เดิมหันหน้าวัดเข้าออกผ่านคลองเก่านี้ลงแม่น้ำเจ้าพระยา เมื่อขุดคลองเมืองหรือคลองบางลำพู-โอ่งอ่างขึ้นก็เปลี่ยนทิศกลับหลังหันหน้าวัดเข้าสู่คลองเมือง ทำให้ลำคลองเก่าดั้งเดิมตื้นเขินไปเพราะไม่ได้ใช้ประโยชน์ ทุกวันนี้บ้านดุริยประณีตก็ยังตั้งอยู่ที่เดิมจากเมื่อร้อยกว่าปีที่แล้ว และยังคงสืบทอดและถ่ายทอดวิชาดนตรีไทยให้แก่เยาวชนและผู้สนใจดังปณิธานของบรรพบุรุษสืบทอดกันมา

โดย วลัยลักษณ์ ทรงศิริ
ร้านยาหมอหวาน : การรื้อฟื้นตำรับยาไทยอันท้าทาย "ยุคสมัยเที่ยววัดเที่ยววัง"

ร้านยาหมอหวานเป็นตึกสวยออกแบบตามสถาปัตยกรรมแบบโคโลเนียลสร้างเมื่อปี พ.ศ. ๒๔๖๗ หน้าอาคารมีตัวอักษรแปลกตาเขียนติดกันว่า “บำรุงชาติสาสนายาไทย” ถัดลงมามีสัญลักษณ์ตาเหลวและชื่อหมอหวาน เจ้าของผู้สร้างอาคารหลังนี้

ที่ร้านหมอหวานในปัจจุบัน ทายาทรุ่นเหลนตา “ภาสินี ญาโณทัย” และคณะ ศึกษาและค้นคว้าหลักฐานจากสมบัติตกทอดสืบกันมาภายในบ้าน พบว่ามีฉลากยาเก่าเขียนว่า “ร้านขายยาไทยตราชะเหลว” ของหมอหวานตั้งอยู่มุมถนนอุณากรรณแสดงว่าหมอหวานน่าจะมีกิจการปรุงยามาตั้งแต่ก่อนสร้างบ้านหมอหวานหลังนี้นานพอสมควร เพราะสามารถสร้างบ้านเป็นตึกหลังงามขนาดย่อมบนที่ดินของตนเองและเป็นบ้านตึกที่แสดงถึงฐานะอย่างภูมิฐาน

 

โดย วลัยลักษณ์ ทรงศิริ
เยี่ยม “คุกใหม่” ที่ “สวนรมณีนาถ”

สวนสาธารณะสวนรมณีนาถ ตั้งอยู่ระหว่างถนนมหาไชย กับถนนศิริพงษ์ ใกล้โรงเรียนเบญจมราชาลัย และวัดฮินดูเทพมณเฑียร ไม่ไกลจากวัดสุทัศน์เทพวราราม

 

ก่อนที่จะเป็นสวนสาธารณะดังเช่นที่เห็นทุกวันนี้นั้น พื้นที่นี้ เคยเป็นที่ตั้งของ “คุก” มาก่อน ย้อนกลับไปเมื่อปี พ.ศ.๒๔๓๓ สมัยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ ๕ ทรงมีพระราชดำริว่า

 “...การคุก การตะราง เป็นการสำคัญของประเทศ สมควรจะได้สร้างสถานที่ จัดระเบียบให้เป็นปึกแผ่น...”   

โดย วลัยลักษณ์ ทรงศิริ
ประเทศสยามวันนี้ : เมืองสองฝ่ายฟ้าระหว่างอเมริกากับจีน

สำหรับข้าพเจ้าในทุกวันนี้ภาวะที่ทำให้เกิดความละเหี่ยใจก็คือความรู้สึกของคนปัญญาชนในสังคมที่สะท้อนออกมาจากทั้งการแสดงออกในโซเชียลมีเดียและข่าวสารตามหนังสือพิมพ์และโทรทัศน์ ที่เห็นว่าแผ่นดินไทยในขณะนี้ถูกปิดล้อมและคุกคามจากต่างชาติภายนอกทั้งในด้านสังคม การเมือง และเศรษฐกิจเป็นอย่างมาก โดยมีเหตุใหญ่มาจากความแตกแยกภายในทั้งรัฐและสังคมของผู้ที่เรียกว่าคนไทยนั่นเอง 

ราชดำเนิน ถนนสัญลักษณ์แห่งการเปลี่ยนแปลงเมืองแบบโบราณสู่เมืองสมัยใหม่
โดย ศรีศักร วัลลิโภดม
ความย่อยยับทางภูมิทัศน์วัฒนธรรมของเมืองประวัติศาสตร์กรุงเทพฯ ธนบุรี
โดย ศรีศักร วัลลิโภดม
ภาวะ "ล้มละลาย ความเป็นมนุษย์" ในสังคมไทย
โดย ศรีศักร วัลลิโภดม
พื้นที่ชานพระนครที่ย่านป้อมมหากาฬและตรอกพระยาเพชรฯ
โดย วลัยลักษณ์ ทรงศิริ
รายการต้นฉบับ ตอน อ.ศรีศักร วัลลิโภดม
โดย มูลนิธิเล็ก-ประไพ วิริยะพันธุ์
เทปบันทึกการหาทางออกร่วมกันระหว่างกทม. กับ ชุมชนป้อมมหากาฬ
โดย มูลนิธิเล็ก-ประไพ วิริยะพันธุ์
presentation โครงการศึกษาเมืองระยองในเส้นทางกู้ชาติขอ­ง สมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราช
โดย มูลนิธิเล็ก-ประไพ วิริยะพันธุ์
โครงการศึกษาเมืองระยองในเส้นทางกู้ชาติขอ­ง สมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราช ณ วัดบ้านค่าย
โดย มูลนิธิเล็ก-ประไพ วิริยะพันธุ์
โครงการความร่วมมือเพื่อศึกษาท้องถิ่นข้ามภูมิภาค
โดย มูลนิธิ ประไพ วิริยะพันธุ์
หยุดกำแพงเจ้าพระยา1
โดย มูลนิธิเล็ก-ประไพ วิริยะพันธุ์
หยุดกำแพงเจ้าพระยา 2
โดย มูลนิธิเล็ก-ประไพ วิริยะพันธุ์
เสวนาสัญจรคนค่อนศตวรรษ เรื่อง "ไล่รื้อชุมชน : ความขัดแย้งระหว่างกรรมสิทธิ์ โดยกฎหมายและสิทธิชุมชน"
โดย มูลนิธิเล็ก-ประไพ วิริยะพันธุ์
เมืองรุกไล่ การแปลงสวนเป็นบ้านจัดสรรและการตัดถนนผ่ากลางชุมชน ภาพสะท้อนการสร้างบ้านแปงเมืองในยุคสมัยใหม่

ในเวลาที่ผ่านไปเพียงร้อยกว่าปี บริเวณเรือกสวนของชาวสยามในเขตสามเหลี่ยมปากแม่น้ำเจ้าพระยา ซึ่งมีภาพทิวทัศน์ของสวนเขียวขจี ไร่นา ย่านบ้านเรือนวัดวาอารามต่างๆ ซ่อนอยู่ตามคุ้งน้ำ ชีวิตของผู้คนที่มีชีวิตชีวา

"ทวาย" บ้านเมืองที่เราไม่รู้จัก
โดย วลัยลักษณ์ ทรงศิริ : ภาพและเรื่อง
เปิดประเด็น : ตามโลกหรือทันโลก ทางเลือกในสังคมไทย
โดย ศรีศักร วัลลิโภดม
ตามรอย “ปาจิต-อรพิม” บนเส้นทางสายตำนาน ไทย-ลาว-เขมร
โดย รังสิมา กุลพัฒน์
การตั้งถิ่นฐานในเขตดินดอนสามเหลี่ยมปากแม่น้ำเจ้าพระยา
โดย วลัยลักษณ์ ทรงศิริ
 
 
"ฟื้นพลังยาไทย..บำรุงชาติสาสนายาไทย" สรุปเสวนาสาธารณะของคนย่านเก่าเมืองกรุงเทพฯ ที่ป้อมมหากาฬ
สรุปเสวนาสาธารณะคนย่านเก่าเมืองกรุงเทพฯ ครั้งที่ ๖ “ย่านเก่า ปัจจุบันและอนาคต รำพึง รำพัน โดยคนบางลำพู”
สรุปเสวนาสาธารณะของคนย่านเก่าเมืองกรุงเทพฯ ที่ป้อมมหากาฬ "ชีพจรยังสั่นไหวที่ตรอกละครนางเลิ้ง"
งานเสวนาสาธารณะคนย่านเก่าเมืองกรุงเทพฯ ครั้งที่ ๓ เรื่อง "ปิดฉากงานช่างชั้นครูตรอกบ้านพาน"
อ่านทั้งหมด
 
การสำรวจเส้นทางเดินทัพและรวบรวมไพร่พลเพื่อกู้ชาติของสมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราช จากพระนครศรีอยุธยาจนถึงเมืองตราด
“ลิงลิงโอ” เครื่องรางก่อนประวัติศาสตร์ ที่ยังคงสืบเนื่องความหมายสำหรับชาวอิฟูเกาในฟิลิปปินส์
อันเนื่องมาจากทับหลังแผ่นนั้น
จากดอยตุงถึงดอยด้วน : ภูมิวัฒนธรรมยุคหินตั้งในล้านนา
อ่านทั้งหมด
 
เก็บตกเสวนา สภาวะความเป็นสมัยใหม่อันแตกกระจายการค้นหาประวัติศาสตร์ทางวัฒนธรรมปาตานี
ตุลาทมิฬและอีกฝั่งหนึ่งของแม่น้ำ
เปิดประเด็น : ข้าฯมา ข้าฯเห็น ข้าฯเข้าใจ : ปัตตานีกับความล้าหลังทางวัฒนธรรมที่ยังธำรงความเป็นมนุษย์
ถอดเทปเสวนาเรื่อง "เล่าขานตำนานใต้ มองประวัติศาสตร์ท้องถิ่นผ่านตำนาน "
อ่านทั้งหมด
 
 
 
 
ที่ตั้งมูลนิธิ ๓๙๗ ถนนพระสุเมรุ แขวงบวรนิเวศ เขตพระนคร กรุงเทพฯ ๑๐๒๐๐
โทรศัพท์ ๐-๒๒๘๑-๑๙๘๘ , ๐-๒๒๘๐-๓๓๔๐ โทรสาร ๐-๒๒๘๐-๓๓๔๐
อีเมล์ Vlekprapaifoundation@gmail.com
                    
Copyright © 2011 lek-prapai.org | All rights reserved.