หน้าหลัก
เกี่ยวกับมูลนิธิ
วันเล็ก-ประไพ รำลึก
ติดต่อเรา
 
น้ำ-ข้าว-วิถีชีวิต และการเปลี่ยนแปลงของชุมชนบ้านทะเลน้อย เมืองแกลง

บ้านทะเลน้อยหมู่บ้านที่ตั้งอยู่ตอนปลายของแม่น้ำประแส พื้นที่ส่วนใหญ่เป็นที่ราบลุ่มแวดล้อมด้วยน้ำกร่อยชาวบ้านที่นี่จึงเป็นทั้งชาวนาและชาวประมงในเวลาเดียวกัน จากวิถีชีวิตเดิมของคนบ้านทะเลน้อยที่เคยปลูกข้าวพันธุ์ท้องถิ่นที่มีความทนต่อพื้นที่ดินเค็มปลูกไว้กึ่งยังชีพกึ่งขายกลายเป็นการทำเกษตรเพื่อขาย จากสภาพทุ่งนากลายเป็นบ่อเลี้ยงกุ้งเกิดการขุดบ่อขนาดใหญ่กั้นทางน้ำ ทำให้คลองย่อยจากลำน้ำใหญ่ที่มีมาแต่เดิมสูญหายไป ภาพวิถีชีวิตของคนในชุมชนที่เคยพึ่งพาคลองย่อยเป็นท่าจอดเรือหรือแหล่งหาสัตว์น้ำก็หายไปด้วย...วิถีชีวิตที่เปลี่ยนและไม่สามารถกลับคืนสู่สภาพนิเวศที่อุดมสมบูรณ์ได้อีกต่อไป

 

การสำรวจเส้นทางเดินทัพและรวบรวมไพร่พลเพื่อกู้ชาติของสมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราช จากพระนครศรีอยุธยาจนถึงเมืองตราด

สมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราชเมื่อครั้งยังเป็นพระยาตากหรือพระยาวชิรปราการ ตัดสินใจตีฝ่าวงล้อมทัพพม่าออกจากพระนครศรีอยุธยาในระหว่างสงครามครั้ง สุดท้ายที่กำลังแตกสลายลงไปเพื่อไปทางด่านเมืองนครนายกและเลียบชายดงศรีมหา โพธิเข้าสู่ที่ราบลุ่มแม่น้ำบางปะกง แล้วมุ่งสู่หัวเมืองชายฝั่งทะเลภาคตะวันออก ในช่วงก่อนพระนครสูญเสียต่อทัพพม่าราว ๓ เดือน และเป็นการกระทำเพื่อสะสมผู้คนและจัดทัพเตรียมเสบียงเพื่อย้อนกลับไปกู้บ้านเมืองอีกครั้ง

“เข้าถึง เข้าใจ และพัฒนา” หลักการทำงาน จากพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวภูมิพลอดุลยเดช และเมื่อนำมาใช้ในการทำงานกับมูลนิธิเล็ก-ประไพ วิริยะพันธุ์

พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดชเสด็จสวรรคตแล้วเมื่อวันที่ ๑๓ ตุลาคม พ.ศ. ๒๕๕๙ ด้วยสำนึกในพระมหากรุณาธิคุณอันหาที่สุดมิได้ ข้าพระพุทธเจ้าขอบรรยายถึงการน้อมนำหลักการปฏิบัติ “เข้าใจ เข้าถึง และพัฒนา” ของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ที่นำมาใช้กับการดำเนินงานกิจกรรมเพื่อการศึกษาต่างๆ ของมูลนิธิเล็ก-ประไพ วิริยะพันธุ์ ตลอดระยะเวลาที่ผ่านมา และตระหนักในผลที่ได้จากการปฏิบัตินี้ว่ามีความสำคัญต่อการศึกษาพื้นฐานของชุมชนต่างๆ ตามความปรารถนา ความประสงค์ของชาวบ้าน และการพัฒนาที่เกิดขึ้นมาจากความต้องการภายในของชุมชนในท้องถิ่นหรือชาวบ้านเอง ไม่เฉพาะเพียงเพื่องานพัฒนาทางกายภาพเท่านั้น แต่สามารถนำมาใช้ได้กับการศึกษารากเหง้าและปัญหาทางสังคมวัฒนธรรมในสังคมไทยได้อย่างดีที่สุด

เข้าใจพื้นที่และชุมชนคนกรุงเทพฯ..จากคำบอกเล่า “พระนคร ๑๐๑”

เมื่อวันที่ ๑๖-๑๗ กันยายน พ.ศ. ๒๕๕๙ มูลนิธิเล็ก-ประไพ วิริยะพันธุ์ ได้จัดโครงการอบรมเชิงปฏิบัติการ (workshop) โดยใช้ชื่อกิจกรรมว่า “พระนคร ๑๐๑” ซึ่งเป็นการต่อยอดจากการวิจัยประวัติศาสตร์สังคมกรุงเทพฯ โครงการ “พระนคร ๑๐๑” มีวิทยากรทั้งจากมูลนิธิเล็ก - ประไพ วิริยะพันธุ์ คือคุณวลัยลักษณ์ ทรงศิริและวิทยากรซึ่งเป็นคนในพื้นที่ ดังนี้ คุณอรศรี ศิลปี ประธานประชาคมเครือข่ายบางลำพู ,คุณโอภาส มิตรมานะ ปราชญ์ชุมชนมัสยิดจักรพงษ์ , คุณพจนา ดุริยพันธุ์ บุตรชายของครูเหนี่ยว ดุริยพันธุ์ นักร้องขับเสภาชั้นครูแห่งกรุงรัตนโกสินทร์,คุณละออศรี (รัชตะศิลปิน) พิพิธภัณฑ์ ตัวแทนของพื้นที่ "บ้านพาน" ซึ่งเป็นผู้ที่เติบโตอยู่ในตระกูลช่างเครื่องเงินที่ทำพาน , คุณสรินยา สุทดิศและคุณกฤษณา แสงไชย ผู้ที่หันมาฟื้นฟูอาชีพตีบาตรที่บ้านบาตร

โดย เรื่อง : จารุวรรณ ด้วงคำจันทร์ / ภาพ : สุรชาญ อุ่มลำยอง
นิวกรุงเทพฯ นิวรัตนโกสินทร์ : การพัฒนาบ้านเมืองที่ไม่เห็นมนุษย์

ที่ผ่านมาการพัฒนาในสังคมไทยนั้นเป็นการพัฒนาจากข้างบนที่การตัดสินใจมจากคนข้างบนและคนข้างล่างโดยไม่เห็น "คนใน" ซึ่งเป็นการพัฒนาที่ตรงข้างกับพระราชดำรัสของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวที่ว่า "เข้าใจ เข้าถึง และพัฒนา" นั่นคือ การเข้าไม่ถึงคนและไม่เข้าใจคนในพื้นที่ซึ่งจะได้รับการเปลี่ยนแปลงนั่นเอง  การพัฒนาแบบจากบนลงล่างที่ผ่านมาร่วมกึ่งศตวรรษแลไม่เห็นหัวคนในพื้นที่ดังกล่าวนี้ ไม่อาจเรียกได้ว่าเป็น "การพัฒนาเศรษฐกิจและสังคม" อย่างที่เรียกกัน หากเป็น "การพัฒนาเศรษฐกิจและการเมือง" มากกว่า  และทุกครั้งที่ผ่านมาทุกหนแห่งในประเทศ คือ การสร้างนิเวศทางเศรษฐกิจและการเมืองทับลงไปยังนิเวศทางสังคมวัฒนธรรมของคนในพื้นที่ของท้องถิ่นตลอดเวลา ทำให้เกิดความเปลี่ยนแปลงล่มสลายของสภาพแวดล้อมทางเศรษฐกิจในสังคมเกษตรกรรมและความเป็นมนุษย์ของคนในท้องถิ่นที่อยู่กันมาเป็นครอบครัว เครือญาติ และชุมชนทั้งในระดับบ้านและเมือง...

โดย ศรีศักร วัลลิโภดม
“พระนคร๑๐๑” ครั้งที่ ๓ : ความสำคัญของป้อมค่ายคูประตูเมือง และชุมชนชานพระนครจากป้อมมหากาฬ ประตูผี ถึงชุมชนชาวตรอกศิลป์ ตรอกตึกดิน ตรอกบวรรังษี และมัสยิดบ้านตึกดิน
โดย จารุวรรณ ด้วงคำจันทร์
แนะนำพิพิธภัณฑสถานเมืองตราด

หากได้ยินชื่อ “พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ” จะเห็นภาพของการเป็นพิพิธภัณฑ์ของหัวเมืองใหญ่ หรือเมืองที่มีสถานที่สำคัญ ทางประวัติศาสตร์ ด้วยกระแสการศึกษาประวัติศาสตร์ท้องถิ่นที่มีมากขึ้น จึงเกิดการปรับตัวของการจัดทำพิพิธภัณฑ์ที่นำความรู้ในเรื่องประวัติศาสตร์ท้องถิ่นร่วมกับประวัติศาสตร์ภาพใหญ่จัดทำเป็น “พิพิธภัณฑ์เมือง” โดยพิพิธภัณฑสถานเมืองตราด จัดได้ว่าเป็นพิพิธภัณฑ์ที่นำความรู้ในเรื่องประวัติศาสตร์ท้องถิ่นเพื่อแสดงให้เห็น วิถีชีวิตคนเมืองตราด ไม่เป็นเพียงพิพิธภัณฑ์ที่เก็บรวบรวมเพียงวัตถุโบราณ 

"เรือเครื่องเทศ" หัวใจแห่งการค้าบนสายน้ำในอดีต
โดย ชฎาภรณ์ แก้วแสนทิพย์
เล็กนั้นดีไฟฟ้าพลังน้ำขนาดเล็กสำหรับชาวบ้านในลาว
โดย วลัยลักษณ์ ทรงศิริ
บ้านญวนสามเสน บ้านเขมร และมิตรคาม ผลกระทบจากโครงการสร้างทางเลียบแม่น้ำเจ้าพระยา
โดย จารุวรรณ ด้วงคำจันทร์, ภูวนาท เช้าวรรณโณ, วลัยลักษณ์ ทรงศิริ
ครูบาบุ่นจางหมาย “เจ้าผ้าลาย” ตนบุญแห่งขุนยวม
โดย วันใหม่ นิยม
"พระนครชวนชม" จากกิจกรรมพระนคร ๑๐๑ ครั้งที่ ๕ : พระนครยุคสมัยใหม่ย่านถนนการค้าบำรุงเมือง-เฟื่องนคร (๑)
โดย จารุวรรณ ด้วงคำจันทร์, สุรชาญ อุ่มลำยอง
"พระนครชวนชม" จากกิจกรรมพระนคร ๑๐๑ ครั้งที่ ๕ : พระนครยุคสมัยใหม่ย่านถนนการค้าบำรุงเมือง-เฟื่องนคร (๒)
โดย จารุวรรณ ด้วงคำจันทร์, สุรชาญ อุ่มลำยอง
presentation โครงการศึกษาเมืองระยองในเส้นทางกู้ชาติขอ­ง สมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราช
โดย มูลนิธิเล็ก-ประไพ วิริยะพันธุ์
โครงการศึกษาเมืองระยองในเส้นทางกู้ชาติขอ­ง สมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราช ณ วัดบ้านค่าย
โดย มูลนิธิเล็ก-ประไพ วิริยะพันธุ์
"พระนครชวนชม" จากกิจกรรมพระนคร ๑๐๑ ครั้งที่ ๕ : พระนครยุคสมัยใหม่ย่านถนนการค้าบำรุงเมือง-เฟื่องนคร (๓)
โดย จารุวรรณ ด้วงคำจันทร์, สุรชาญ อุ่มลำยอง
รายการ "อดีตในอนาคต" ตอน "เคลื่อนทัพพิพิธภัณฑ์ท้องถิ่นวัดราชบัลลังก์ฯ บ้านทะเลน้อย เมืองแกลง"
โดย จารุวรรณ ด้วงคำจันทร์, สุรชาญ อุ่มลำยอง
บันทึกความคิด "เล็ก วิริยะพันธุ์" วีดิทัศน์เนื่องในวันเล็ก-ประไพ รำลึก
โดย มูลนิธิเล็ก-ประไพ วิริยะพันธุ์
รายการต้นฉบับ ตอน อ.ศรีศักร วัลลิโภดม
โดย มูลนิธิเล็ก-ประไพ วิริยะพันธุ์
‘ภูผายนต์’ เป็น ‘ภูผายล’ จากคำเรียกขานดินแดนศักดิ์สิทธิ์สู่ภูผาน่าชม

หากกล่าวถึง “ภูผายนต์” คงเป็นที่ทราบกันดีในหมู่นักเที่ยวเชิงธรรมชาติว่าบริเวณยอดภูนั้นเป็นจุดชมวิวที่สวยงามแห่งหนึ่งในประเทศไทย แต่สำหรับในด้านประวัติศาสตร์แล้วภูผาแห่งนี้มีเรื่องราวที่น่าสนใจและมีเสน่ห์ลึกลับชวนค้นหาไม่น้อยเหมือนกัน โดยเฉพาะ “ภาพสลักลาย” บนเพิงผาที่ชาวบ้านเคยเชื่อกันว่าเป็นการกระทำของภูตผี ถึงเวลานี้ยังคงเปิดโอกาสให้คนรุ่นเราและรุ่นหลังเข้าไปศึกษาและตีความได้อีกมากมาย ปัจจุบันพื้นที่บางส่วนถูกใช้เป็นสำนักสงฆ์ภูผายนต์อานันท์ภาวนา และรวมเป็นส่วนหนึ่งกับอุทยานแห่งชาติ “ภูผายล”

พบพระเจ้าไม้เก่าที่สุดในล้านนาอายุกว่า ๓๐๐ ปี ที่วัดคัวะ เมืองน่าน
โดย ภูเดช แสนสา
ผักพื้นบ้าน/อาหารท้องถิ่น จุดเปลี่ยนจากเกษตรอุตสาหกรรมสู่ฐานชีวิตยั่งยืน
โดย วลัยลักษณ์ ทรงศิริ
พื้นที่สาธารณะ กับเศรษฐกิจแบบพอเพียง
โดย ศรีศักร วัลลิโภดม (บทบรรณาธิการวารสารเมืองโบราณ ปีที่ ๒๔ ฉบับที่ ๒, เมษายน-มิถุนายน ๒๕๔๑)
การตั้งถิ่นฐานในเขตดินดอนสามเหลี่ยมปากแม่น้ำเจ้าพระยา
โดย วลัยลักษณ์ ทรงศิริ
 
 
ศรีอโยธยา : อดีตราชธานีสยามประเทศ
“พระนคร๑๐๑” ครั้งที่ ๓ : ความสำคัญของป้อมค่ายคูประตูเมือง และชุมชนชานพระนครจากป้อมมหากาฬ ประตูผี ถึงชุมชนชาวตรอกศิลป์ ตรอกตึกดิน ตรอกบวรรังษี และมัสยิดบ้านตึกดิน
งานเสวนาเสน่ห์บางลำพู ธนารักษ์คู่ชุมชน
งานเสวนาสาธารณะคนย่านเก่าเมืองกรุงเทพฯ ครั้งที่ ๖ เรื่อง "คนย่านเก่า ปัจจุบันและอนาคต รำพึง รำพัน..โดยคนบางลำพู"
อ่านทั้งหมด
 
 
 
 
 
 
ที่ตั้งมูลนิธิ ๓๙๗ ถนนพระสุเมรุ แขวงบวรนิเวศ เขตพระนคร กรุงเทพฯ ๑๐๒๐๐
โทรศัพท์ ๐-๒๒๘๑-๑๙๘๘ , ๐-๒๒๘๐-๓๓๔๐ โทรสาร ๐-๒๒๘๐-๓๓๔๐
อีเมล์ Vlekprapaifoundation@gmail.com
                    
Copyright © 2011 lek-prapai.org | All rights reserved.